Nikola segir reynslusögu sína af jarðsprengjum
Milljónir jarðsprengna og annarra sprengjuleifa eftir stríðsátök víðs vegar um heim ógna öryggi barna. Börn slasast, deyja eða missa foreldra sína af völdum jarðsprengna löngu eftir að átök líða undir lok, samkvæmt heimildum frá UNICEF.
Þann 2. desember var haldin fyrsta alþjóðlega ráðstefnan um heim án jarðsprengna, í Naíróbí í Kenýa. Nikola Kokorus, 14 ára piltur frá Bosníu hélt eftirfarandi erindi um reynslu sína:
Árið 1993, þegar ég var þriggja ára gamall, var ég að leika mér fyrir utan húsið okkar í Bosníu-Herzegóvínu og fann það sem leit út fyrir að vera skínandi leikfang úr járni. Ég fleygði því í jörðina og horfði á fallega neista fljúga út um allt. Og einmitt þá sprakk leikfangið mitt og ég missti þrjá fingur hægri handar.
Hættulega leikfangið mitt var kveikja úr jarðsprengju sem einhvern veginn hafði komist að heimili okkar frá sprengjuverksmiðju í nágrenninu. Átök höfðu átt sér stað nálægt borginni okkar í nokkurn tíma, en enginn bjóst við sprengingu í hverfinu okkar. Móðir mín, sem hafði verið að þvo þvott í garðinum kom hlaupandi. Þegar hún leit á höndina mína, sem á vantaði þrjá fingur og með hina tvo illa brennda, leið yfir hana.
Foreldrar mínir fóru með mig á sjúkrahús og vonuðu að læknarnir myndu geta bjargað hendinni. En læknarnir voru hræddir við að smáagnir úr kveikjunni gætu valdið sýkingu og aflimuð því höndina við úlnlið. „Leikfangið“ mitt hafði tekið frá mér höndina sem ég hefði notað til þess að skrifa með og hjálpa föður mínum í búskapnum, líkt og hann hafði hjálpað föður sínum.
Að alast upp án hægri handar var erfitt, jafnvel eftir að sársaukinn dofnaði. Stríðið hélt áfram og tveimur árum eftir slysið neyddumst við fjölskyldan til þess að yfirgefa heimili okkar og flýja átökin. Ég skammaðist mín fyrir fötlun mína þegar við fluttum í nýjan bæ. Ég krafðist þess að móðir mín fylgdi mér í skólann til þess að koma í veg fyrir að fólk væri með háðslegar athugasemdir um handarmissinn.
Núna erum við aftur komin heim í bæinn okkar, þar sem fólk tekur mér eins og ég er. Ég er í níunda bekk í grunnskóla. Mér finnst gaman að spila fótbolta og ég er mjög góður leikmaður. Ég er líka í sönghóp með þremur vinum mínum. Þegar ég klára skólann ætla ég að læra að verða bifvélavirki. Ég get enn ekki hjálpað föður mínum í búskapnum, en ég get aðeins aðstoðað með því að safna eldiviði í skóginum.
Ég veit ekki hvernig lífið hefði verið hefði ég ekki snert sprengjuna. Ég veit þó að lífið hefði verið auðveldara – ekki bara fyrir mig heldur fyrir mömmu og pabba líka. Foreldrar mínir eru atvinnulausir og eru ekki með sjúkratryggingu til þess að greiða fyrir kostnaðinn af gervilim handa mér. Ég hef því ekki haft gervilim síðan ég óx upp úr mínum gamla fyrir nokkrum árum síðan.
Ég veit um mörg börn sem hafa látið lífið vegna jarðsprengna. UNICEF er leiðandi í fræðslu til barna um jarðsprengjur og hvernig beri að varast þær. Þetta er mikilvæg fræðsla vegna þess að 85% barnungra fórnarlamba jarðsprengna deyja áður en þau ná að komast undir læknishendur.
Ég veit líka um mörg börn sem hafa misst foreldra sína vegna jarðsprengna. Ég lít á sjálfan mig sem einn þeirra heppnu – ég missti bara hönd. Ég veit ekki hvernig ég hefði komist af hefði ég misst foreldra mína.
Það að ég skuli hafa fundið kveikjuna fyrir utan heimili okkar var líklega óalgengt þar sem ég bjó, en þúsundir barna þurfa að lifa þar sem jarðsprengjur finnast við vegi, á ökrum og í skógum, nálægt árbökkum og stundum jafnvel í opinberum byggingum. Tilvist jarðsprengna þýðir að börn eru í stöðugri hættu.
Ég veit að öll þau börn sem þekkja eyðileggingarmátt jarðsprengna taka undir þá ósk mína að fullorðnir geri allt sem í þeirra valdi stendur til þess að stöðva notkun jarðsprengja og leyfi þannig börnum í heiminum að lifa áhyggjulausu lífi. Börnum ætti aldrei að refsa, eins og mér var refsað, fyrir forvitni sína og sakleysislegan vilja til þess að leika sér.