Þú ert hér:
Í dag var State of the World’s Children 2006: Excluded and Invisible (www.unicef.org/sowc06) kynnt í London.
Hundruð milljónir barna þjást vegna mikillar misnotkunar og kúgunar og eru beinlínis ósýnileg gagnvart umheiminum, sagði UNICEF í dag í tengslum við kynningu á skýrslunni. Þema skýrslunnar í ár eru börn sem standa utan við samfélagið, eru ekki sýnileg umheiminum og er þar af leiðandi sérstaklega erfitt að ná til. Hún fjallar um ástæður þess að börn lenda utan samfélagsins og þeirri misnotkun sem þau þurfa að upplifa. Ef við náum ekki til enn fleiri umkomulausra barna, munu nokkur af Þúsaldarmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna um þróun ekki nást í tæka tíð.
Í skýrslunni segir að hundruð milljónir barna sé meinað um vernd og þátttöku í samfélaginu. Þau börn sem erfiðast sé að ná til eru þau sem búa í fátækustu löndunum og mest þurfandi samfélögunum, börn sem sé mismunað á grundvelli kyns, þjóðernis, fötlunar eða uppruna; börn sem eru þvinguð til vopnaðra átaka eða börn sem eru HIV-smituð eða munaðarlaus af völdum alnæmis; börn sem hafa ekki verið skrásett og vantar formleg skilríki; börn sem þurfa að þola misnotkun og fá ekki að njóta barnæskunnar.
Ísland með lægstu tíðni ungbarnadauða í heimi
Samkvæmt skýrslunni er Ísland með lægstu tíðni ungbarnadauða (undir 5 ára) í heiminum eða 3 dauðsföll af hverjum þúsund lifandi fæðingum. Listinn nær yfir öll lönd heims eða 192 og er Singapore einnig í 192 sæti yfir dánartíðni ungbarnadauða. Ísland er einnig með eina af lægstu tíðni smábarnadauða (undir 1 árs) eða 2 dauðsföll af hverjum þúsund lifandi fæðingum.
Í skýrslunni kemur fram að tíðni ungbarnadauða (undir 5 ára) hefur lækkað á Íslandi frá 14 árið 1970, í 7 árið 1990 og svo í 3 árið 2004. Tíðni ungbarnadauða á Íslandi hefur því lækkað um 6,1% að meðaltali á ári frá árinu 1990 og telst það nokkuð mikil lækkun. Gera má ráð fyrir að lækkunin hafi verið enn hraðari fyrr á öldinni þar sem tíðni ungbarnadauða á Íslandi var ein sú hæsta fyrir um 150 árum síðan. Samkvæmt State of the World’s Children í fyrra var tíðni ungbarnadauða (undir 5 ára) 4 á hverjar þúsund fæðingar. Þá var Svíþjóð með lægstu tíðni ungbarnadauða.
Tölulegar upplýsingar um tíðni ungbarnadauða er ein mikilvægasta vísbendingin um velferð barna í landinu, segir í skýrslunni.
Í skýrslunni má sjá tölulegar upplýsingar um flest það er við kemur velferð barna, t.d. næringu (brjóstagjöf, þyngd, vítamín), heilsugæslu (bólusetningu, hreinlæti), HIV/alnæmi (tíðni meðal barna, smitaðar þungaðar konur, munaðarleysi), menntun (internetnotkun, símar, læsi), konur og vernd (vinnuþrælkun, giftingar barna og ungmenna, skráningar), auk lýðfræðilegra upplýsinga.
Fólk getur nálgast skýrsluna á skrifstofu Barnahjálparinnar að Laugavegi 42.
Nánar um efni skýrslunnar
Samtökin segja að milljónir barna hreinlega hverfi þegar þau eru seld mansali eða þvinguð til starfa á heimilum. Önnur börn, s.s. götubörn, eru sýnileg en standa utan við grundvallarþjónustu samfélagsins og njóta ekki verndar. Þessi börn þurfa ekki bara að þola misnotkun, flest fá ekki tækifæri til að sækja skóla, heilsugæslu og aðra mikilvæga þjónustu sem öll börn eiga rétt á til að vaxa og dafna.
The State of the World’s Children 2006: Excluded and Invisible fjallar um aðstæður þeirra barna sem sérstaklega erfitt er að vernda og tryggja heilbrigða barnæsku. Þessi börn alast upp án þess að verkefni um þróun nái til þeirra og eru oft ósýnileg í öllu, frá pólitískum rökræðum og lagasetningum til tölfræði og frétta.
Ef málefnum þessarra milljóna barna verður ekki veitt meiri athygli þá munu þau eiga á hættu að verða fyrir ofbeldi, vannæringu og hreinlega gleymast. Það mun ekki bara hafa áhrif á framtíð barnanna, heldur mun það hafa langtímaáhrif á þróun samfélaga.
„Að ná Þúsaldarmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna um þróun veltur á því hvort við náum til þessarra umkomulausra barna,# sagði framkvæmdastjóri UNICEF, Ann M. Veneman, við kynningu á skýrslunni í London.
Afhverju verða börn ósýnileg?
UNICEF hefur áður sýnt fram á hvernig fátækt, HIV/alnæmi og vopnuð átök hafa áhrif á æskuár barna. Skýrslan fer yfir það hvernig þessir þrír þættir, ásamt áhrifum af veikburða ríkisstjórnum og mismunun, getur ollið því að börn fá ekki vernd gegn ofbeldi og misnotkun, og hvernig þeim er meinað um að fara í skóla, njóta heilsugæslu og annarrar þjónustu.
Í skýrslunni segir að þau börn sem fá ekki grundvallarþjónustu séu veikari fyrir misnotkun vegna þess að þau fá ekki nauðsynlegar upplýsingar um hvernig hægt sé að koma í veg fyrir misnotkunina, fá vernd og annað. Börn sem eru þvinguð til vopnaðra átaka verða til dæmis fórnarlömb nauðgana og annarar kynferðislegrar misnotkunar. Það eru m.a. þessi börn sem verið er að ganga fram hjá í núverandi ástandi.
Skýrslan greinir fjórar aðstæður þar sem börn eru líklegri en annars til að verða ósýnileg og umkomulaus:
Börn án opinberrar skráningar eða skilríkja. Hvert ár, eru yfir helmingur allra fæðinga í heiminum (ekki í Kína) óskráðar. Það þýðir að 50 milljónum barna er neitað um grundvallarrétt sinn: viðurkenningu sem borgari. Börn sem ekki eru skráð formlega birtast ekki í opinberum tölfræðilegum upplýsingum og eru ekki viðurkennd sem meðlimir samfélags síns. Án skilríkja er ekki víst að börn fái menntun, góða heilugæslu og aðra þjónustu sem hefur áhrif á framtíð þeirra. Til dæmis er börnum, sem eru óskráð, neitað um skólapláss í þeim tilvikum sem skólar krefjast fæðingarvottorðs. Í stuttu máli þá eru börn án skráningar ekki talin og þar af leiðandi er ekki tekið tillit til þeirra.
Foreldralaus börn. Milljónir munaðarlausra barna og ungmenna, götubörn og börn í fangelsum alast upp án umhyggju og verndar foreldra sinna eða fjölskyldu. Oft er komið fram við börn í þessum aðstæðum sem þau væru fullorðin.
• Talið er að 143 milljónir barna í þróunarlöndunum – 1 af hverjum 13 börnum – hafi misst a.m.k. eitt foreldri. Fyrir börn sem búa við mikla fátækt getur foreldramissir, sérstaklega móðurmissir, haft veruleg áhrif á heilsu og skólagöngu barna.
• Tugir milljóna barna um allan heim eyða stórum hluta ævi sinnar á götunni þar sem þau geta orðið fyrir allskonar ofbeldi og misnotkun.
• Yfir ein milljón barna eru í einhvers konar fangelsum, stór hluti þeirra bíður eftir að réttað verði yfir þeim fyrir minniháttar brot. Flest þessarra barna fá enga umhyggju og þurfa að þola ofbeldi og sálræn áföll.
Börn í hlutverki fullorðinna. Skýrslan segir að börn sem eru þvinguð í hlutverk fullorðinna of snemma missa af mikilvægum þroskaskrefum barnæskunnar.
• Hundruð þúsunda barna eru þvinguð til að vera í stríði sem hermenn, sendlar, kokkar og kynlífsþrælar. Í mörgum tilfellum hefur þeim verið rænt með ofbeldi.
• Þrátt fyrir lög gegn hjónabandi barna og ungmenna í mörgum löndum munu yfir 80 milljón stúlkubörn í þróunarlöndunum giftast fyrir 18 ára aldur – margar mjög ungar. Ef stúlkur eru ekki skráðar er erfitt að framfylgja lögum eða vita hversu gamlar þær eru.
• Áætlað er að 171 milljón barna vinni við mjög hættulegar aðstæður í verksmiðjum, námum og við landbúnaðarstörf.
Misnotuð börn. Börn sem eru fórnarlömb misnotkunar eru án efa þau ósýnilegustu. Þau eru lokuð inni af gerandanum og fá ekki að fara í skóla eða njóta grundvallarþjónustu. Erfitt er að geta til um fjölda þeirra og nær ómögulegt er að fylgjast með lífi þeirra.
• 8,4 milljón börn vinna við verstu hugsanlegu aðstæður, þar á meðal við vændi og í þrælavinnu til að geta borgað niður skuldir.
• Nærri 2 milljónir barna eru notuð í kynlífsiðnaðinum þar sem þau eru kerfisbundið misnotuð og beitt ofbeldi.
• Áætlað er að hvert ár séu milljónir barna seld mansali og notuð í ólöglega starfsemi þar sem þau eru þvinguð í hættuleg og niðrandi störf, s.s. vændi.
• Ekki er vitað um þann fjölda barna sem notaður er í heimilisstörf á einkaheimilum, en ljóst er að hann er mjög stór. Mörgum þeirra er bannað að fara í skóla, þau verða fyrir líkamlegu ofbeldi og eru látin vinna of mikið.
Mismunun á grundvelli kyns, þjóðernis og fötlunar eru einnig breytur sem vert er að taka tillit til þegar gert er grein fyrir börnum á jaðri samfélagsins. Til dæmis er milljónum stúlkubarna meinað um menntun og sömuleiðis börnum frá ýmsum minnihlutahópum. Áætlað er að 150 milljónir barna í heiminum búi við fötlun, mörg þeirra hafa ekki tækifæri til menntunar, heilsugæslu eða fá ekki þann stuðning sem þau þurfa vegna mismununar.
Að standa við skuldbindingar okkar gagnvart börnunum
Í The State of the World’s Children segir að heimurinn verði að auka þróunaraðstoð sína til að tryggja að þau börn sem fjallað er um í skýrslunni muni ekki hellast úr lestinni. Ábyrgðin hvílir að mestu hjá ríkisstjórnum og þau verða að einbeita sér að fjórum lykil atriðum:
• Rannsóknir, eftirfylgni og upplýsingagjöf: Koma verður á kerfi sem rannsakar og veitir upplýsingar um eðli og stærð vandamálsins sem misnotkun barna er.
• Lagasetningar: Ríkislög verða að laga sig að alþjóðlegum skuldbindingum sem gefin hafa verið börnum heimsins. Lög sem leyfa mismunum verður að afnema. Lög, sem sækja til saka þá sem hafa meitt börn á einhvern hátt, verður að koma á.
• Fjármögnun: Fjármögnun verður að vera barnvæn og styrkja verður stofnanir sem þjóna börnum. Einnig verður að styrkja fjölskyldur og samfélög til að þau geti hugsað um og verndað börnin sín.
• Verkefni: Umbreytinga er þörf í mörgum löndum svo hægt sé að víkja burt þeim hindrunum sem meina börnum að grundvallarþjónustu samfélaga, t.d. að afnema kröfu um fæðingarvottorð við skráningu í skóla.
Samfélög, einstaklingar, einkageirinn, styrktaraðilar og fjölmiðlar verða öll að taka þátt til að koma megi í veg fyrir að börn falli í gjárnar og verði ósýnileg. Fyrrgreind atriði hjálpa til við að byggja upp verndandi umhverfi fyrir börn, umhverfi sem verndar þau frá misnotkun á sama hátt og bólusetning og næring verndar þau gegn sjúkdómum.
