Útbreiðsla malaríu minni en áður

Um 350-500 milljónir malaríutilfella greinast á hverju ári sem leiðir til dauða einnar milljónar manna árlega. Afrísk börn undir fimm ára aldri telja 80% þessarra dauðsfalla. Ný skýrsla UNICEF og samtaka sem standa að átaki gegn malaríu (Roll Back Malaria) sýnir fram á að aðgerðir til að hefta útbreiðslu malaríu eru að skila árangri, sér í lagi í sunnanverðri Afríku þar sem byrði sjúkdómsins er mest.

Í skýrslunni, Malaria and children: Progress in inervention coverage, kemur fram að framlög til malaríu verkefna hafa meira en tífaldast á síðastliðnum áratug. Þessi alþjóðlega samstaða og áhersla á að hefta útbreiðslu malaríu hafa leitt til betri árangurs í baráttunni. Framlögin hafa leitt til þess að nýjar og áhrifaríkar leiðir hafa verið þróaðar; komið var í veg fyrir flöskuháls á framleiðsluferli hjálpargagna, breytingar hafa orðið á stefnumörkun í heilsugæslu landa og notkun á malaríu-flugnanetum hefur stóraukist.

Mikil samstaða er að baki átakinu og skýrslunni sem nú er komin út. Ríkisstjórnir, frjáls félagasamtök, sjóðir, einkageirinn, marghliða og tvihlíða þróunarstofnanir og vísindasamfélagið vinna saman til að ná sem bestum árangri. Markmiðin eru háleit og því má ekki slá slöku við þó svo nýlegar tölur sýni fram á árangur.

Um malaríu - helstu niðurstöður
Tala má um malaríu sem landlægan sjúkdóm í 107 löndum og svæðum, en sjúkdómurinn er algengastur í sunnanverðri Afríku. Ein milljón manna deyr af völdum malaríu árlega, þar af eru 80% afrískra barna undir fimm ára aldri. Malaría er ein af helstu dánarorsökum barna undir fimm ára, þ.e.a.s. rekja má eitt dauðsfall af tíu til malaríu og eitt af fimm í sunnanverðri Afríku. 50 milljónir þungaðra kvenna fá malaríu og eru a.m.k. 60% þeirra í Afríku.

Ekki er hægt að bólusetja gegn malaríu, sem berst milli manna með flugum. Ein besta fyrirbyggjandi aðgerðin gegn sjúkdómnum er að nota flugnanet yfir rúm eða svefnstað. Eitt net er ódýrt (5-700 kr.) og getur varið allt að fimm börn gegn malaríu. Nauðsynlegt er að verja það með efni sem fælir flugur frá með nokkurra ára millibili (fer eftir tegund nets). Meirihluti þeirra neta sem nú er dreift duga í lengri tíma.

Framleiðsla flugnaneta tvöfaldaðist á árunum 2004 til 2006, þ.e. frá 30 ti 63 milljónum neta. Á síðasta ári keypti UNICEF nærri 25 milljónir neta eða 40% af heildarframleiðslu þeirra á heimsvísu.

Notkun neta - framlög frá Íslandi skila mælanlegum árangri
Öll ríki sunnan Sahara hafa aukið notkun flugnaneta og í 16 af 20 löndum hefur notkun þeirra þrefaldast síðan árið 2000. Í Gambíu jókst notkun neta frá 15% árið 2000 til 50% árið 2006. Í bæði Tógó og Gínea-Bissá sofa nú 40% íbúa undir neti, en árið 2000 var notkunin aðeins 2-7%. Þess má geta að frjáls framlög frá fullveldishátíð sem Baugur Group, FL Group og Fons héldu árið 2005 rann m.a. til verkefnis um dreifingu malaríu flugnaneta í Gíneu-Bissá. Framlög frá Íslandi greiddu fyrir 80% verkefnis sem miðaði að því að dreifa flugnanetum til allra barna undir 5 ára aldri í Gíneu-Bissá árið 2006.

Malaríulyf og meðferð við malaríu
Flest Afríkulönd hafa breytt um stefnu hvað varðar meðferð á malaríu og lagað hana að tilmælum Alþjóðaheilbrigðisstofnunarinnar. Lyfjameðferð hefur aukist úr 3 milljónum skammta árið 2003 til 100 milljón skammta árið 2006. Lyfjameðferð er þó enn mjög lág en búist er við því að hún aukist á næstu árum og komi fram í næstu könnunum.