Ný skýrsla vekur athygli á dauða kvenna við barnsburð

Í nýrri skýrslu sem kynnt var sl. föstudag af Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna, UNICEF, er athyglinni beint að þeirri hættu sem konur í þróunarlöndunum búa við á meðan á meðgöngu stendur og í fæðingu.

Í skýrslunni Progress for Children: A Report Card on Maternal Mortality kemur fram að yfir 99 prósent tilfella af mæðradauða eigi sér stað í þróunarlöndunum, þar af 84 prósent í Afríku sunnan Sahara og Suður-Asía.

„Það er sorgleg staðreynd að á hverju ári deyr yfir hálf milljón kvenna vegna vandamála sem tengjast meðgöngu eða fæðingu,˝ sagði Peter Salama, yfirmaður heilbrigðisverkefna hjá UNICEF. „Orsakir mæðradauða eru skýrar – og sömuleiðis hvernig hægt er að koma í veg fyrir þær. Samt sem áður halda konur áfram að deyja að óþörfu.˝

Blæðing er algengasta dánarorsök kvenna, sérstaklega í Afríku og Asíu. Almennt heilsufarsástand konu – þar með talið sú næring sem hún fær og hvort hún er smituð af HIV – hefur einnig áhrif á möguleikana á vandkvæðalausri meðgöngu og fæðingu. Meðal annarra atriða sem hafa þar áhrif eru félagslegir þættir, svo sem fátækt, ójafnrétti og almennt viðhorf til kvenna og heilsu þeirra. Siðir og venjur sem koma í veg fyrir að kona fái viðeigandi aðstoð við fæðingu eða aðhlynningu eftir fæðingu hafa gjarnan áhrif á tíðni mæðradauða.

Stórfelldur munur á mæðradauða eftir heimshlutum
Í þróunarlöndunum eru líkurnar á að kona deyi vegna vandamála sem tengjast meðgöngu eða fæðingu einn á móti 76. Til samanburðar eru líkurnar einn á móti 8.000 í iðnvæddu ríkjunum. Mestu líkurnar á mæðradauða eru í Níger, þar sem talið er að áhættan sé 1 á móti 7.

Í flestum tilvikum er hægt að koma í veg fyrir dauðsföll kvenna við barnsburð. Lykillinn að því er bætt heilsugæsla – sérstaklega meðan á meðgöngu stendur, í fæðingu og eftir fæðingu. Meðal atriða sem stuðla að bættri mæðravernd eru: eftirlit í aðdraganda fæðingar, HIV-próf og ráðgjöf, aðkoma fagfólks að fæðingu og aðhlynning í kjölfar fæðingar.

Auk þess getur aðhlynning sem nær til heimilis, samfélags og heilsugæslustöðva haft margvísleg og góð áhrif á samfélögin.

Hæg en jákvæð þróun
UNICEF telur að jákvæð þróun í tengslum við mæðravernd hafi átt sér stað á síðustu árum. Mæðravernd hefur aukist í þróunarlöndunum um 15 prósent á síðasta áratug. Það þýðir að 75% mæðra fær nú grunnaðstoð við fæðingu. Á sama tíma hafa konur í auknum mæli notið aðstoðar fagfólks við barnsburð.

Í sumum hlutum Asíu hefur hlutfall kvenna, sem njóta aðhlynningar fagfólks við fæðingu, aukist frá 31 prósenti upp í 40 prósent á árunum 1995 til 2005. Aukning hefur einnig átt sér stað í mörgum löndum Afríku. Að tryggja viðveru fagfólks við barnsburð og aðgang þeirra að nauðsynlegum sjúkragögnum í erfiðum fæðingum er ein besta leiðin til að bjarga lífum mæðra.

Árangurinn verður þó að vera meiri ef Þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna eiga að nást, en þau kveða á um að draga úr mæðradauða um 75 prósent á heimsvísu frá 1990 til 2015.

Til að ná Þúsaldarmarkmiðunum verður aðhlynningin að ná til meðgöngu konunnar, eftirlits eftir fæðingu og ungbarnaeftirlits. Tíðni mæðradauða helst oft í hendur við almennt stig heilsugæslu í viðkomandi landi, sér í lagi við barnsburð og eftirlit þegar mæður og ungabörn eru hvað mest berskjölduð.