Ungmenni Austur-Evrópu og Mið-Asíu upplifa skömm og útskúfun

HIV veirunni er líkt við neðanjarðar farsótt í Austur-Evrópu og Mið-Asíu samkvæmt nýrri skýrslu sem UNICEF kynnir í dag. Veiran breiðist hratt út og er eiturlyfjaneysla, áhættusöm kynhegðun og neikvæður félagslegur stimpill sem fylgir því að sækja sér ráðgjöf og meðferð, eins og bensín á bálið.

Skýrslan, „Blame and Banishment: The underground HIV epidemic affecting children in Eastern Europe and Central Asia,“ vekur athygli á þeim vandamálum sem blasa við HIV smituðum börnum, ungmennum sem eru í áhættuhópi á að smitast, þunguðum konum sem nota eiturlyf og þeirri einni milljón barna og ungmenna sem búa eða vinna á götum úti á svæðinu.

Ungt fólk á jaðri samfélagsins er sérstaklega berskjaldað fyrir smiti vegna eiturlyfjaneyslu og nálægðar við kynlífsiðnaðinn og öðrum tegundum misnotkunar. Framvinda HIV/alnæmis í Austur-Evrópu og Mið-Asíu veldur þungum áhyggjum þar sem um 3,7 milljónir eiturlyfjafíklar búa á svæðinu, sem er nær fjórðungur allra fíkla í heiminum.

Heilsugæslan og félagsþjónustan í mörgum löndum á svæðinu er ekki sniðin að þeim ungmennum sem eru í hvað mestri hættu. Þegar þau sækja sér meðferð og upplýsingar um HIV eiga þau á hættu að vera dregin til saka og jafnvel dæmd.

„Börn og ungmenni þurfa aðgang að heilsugæslu og félagsþjónustu, ekki vanþóknun,” sagði Anthony Lake, framkvæmdastjóri UNICEF.

Til að ná til og hjálpa ungmennum með HIV eða í áhættuhópi um smit, verður læknisþjónustan og viðeigandi yfirvald að koma sér upp þjónustu sem getur brugðist við sérstökum þörfum þessa hóps.

Í Rússlandi hafa verið settar upp yfir 100 þjónustumiðstöðvar fyrir ungmenni, sem veita kynfræðslu, heilsugæslu, upplýsingar, ráðgjöf og sálgæslu.

„Við getum ekki komið í veg fyrir útbreiðslu HIV veirunnar í Austur-Evrópu og Mið-Asíu án þess að vernda börn og ungmenni og stuðla að valdeflingu þeirra,“ sagði Michel Sidibé, framkvæmdastjóri UNAIDS. „Við megum ekki ræna þau barnæskunni. Það er skilda okkar að tryggja að þau hafi aðgang að forvörnum gegn HIV og meðferðarúrræðum.“

HIV forvarnar- og meðferðarmiðstöð í Tadjikistan nær góðum árangri í að ná til ungra vændisstúlkna. Eins og ein stúlkan sagði, „í byrjun trúði ég ekki að læknisskoðunin, meðferðin og smokkarnir væru ókeypis og að nafnleyndar væri gætt. Ég hélt að um væri að ræða enn aðra gildru sem lögreglan hefði sett upp. Núna hvet ég vini mína til að nýta sér þjónustuna.“

Nýleg könnun í sex löndum sem Þróunaráætlun Sameinuðu þjóðanna (UNDP) lét gera sýnir fram á að HIV smitaðir einstaklingar hræðast hinn neikvæða félagslega stimpil miklu fremur en sjúkdóminn sjálfan. Þar af leiðandi færist HIV veiran enn meira neðanjarðar.

Neikvæð félagsleg stimplun tengist ekki bara fullorðnum HIV smituðum einstaklingum. HIV smituðum börnum og ungmennum er kerfisbundið neitað um aðgang að skóla og leikskóla og standa því frammi fyrir afneitun og mismunun. Alla, fósturmóðir HIV smitaðs barns, segir frá því hvernig sonur hennar var útskúfaður þegar upp komst um HIV smit hans. „Bekkjarfélagar hans segja hann vera ógeðslegan og neita að leika við hann,“ sagði hún.

„Skýrslan kallar eftir vernd á réttindum og reisn allra sem lifa með HIV eða eru í áhættuhópi, en þó sér í lagi barna og ungmenna. Við verðum að byggja upp umhverfi trausts og umhyggju, ekki dómhörku og útilokunar,“ sagði Lake. „Aðeins með því að snúa við mismununinni gegn HIV smituðu fólki, getur Austur-Evrópa og Mið-Asía byrjað að draga úr útbreiðslu alnæmis.“