Aðeins 40% íslenskra barna þekkja réttindi sín

Á meðal norrænna barna telja íslensk og dönsk börn sig vita minnst um réttindi sín. Í kringum 40% íslenskra barna þekkja til réttinda sinna, miðað við 68% finnskra barna. Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýrri skýrslu sem byggir á könnun á viðhorfum 12 til 16 ára barna til réttinda og þátttöku. Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna, UNICEF, á öllum Norðurlöndunum stóðu sameiginlega að könnuninni sem gerð var frá ágúst 2009 til febrúar 2010.

UNICEF á Íslandi mun halda kynningarfund í hádeginum í dag (miðvikudaginn 21. apríl), kl. 12-13, á skrifstofu samtakanna að Laugavegi 42, þar sem farið verður yfir helstu atriði skýrslunnar. Norræna skýrslan verður gefin út á íslensku og einnig verður gefin út sér úttekt á niðurstöðunum frá  Íslandi þar sem hægt er að sjá samanburð á milli landshluta.

Í skýrslunni kemur fram að íslensk og finnsk ungmenni líti ekki eins jákvæðum augum á þátttöku og hinar Norðurlandaþjóðirnar. Í öllum löndum segjast þátttakendur fá upplýsingar um réttindi sín í gegnum skólann, en íslenskum þátttakendum fannst þó öðrum fremur skólinn ekki veita nægar upplýsingar. Íslensk ungmenni voru einnig neikvæðust gagnvart þeirri fullyrðingu að fjölmiðlar birti skoðanir barna og unglinga og virði þær, á meðan dönsk og norsk ungmenni eru oftast sammála því. Ungmenni allra landa telja samskiptavefi á borð við Facebook, YouTube og blogg vera mikilvægustu og árangursríkustu leiðina til að koma skoðunum sínum á framfæri og hafa áhrif.

Þegar litið er til kynja telja drengir sig geta haft meiri áhrif en stúlkur, sér í lagi þegar kemur að þátttöku innan skólans. Könnunin leiddi einnig í ljós að stúlkur meti lífsgæði sín og líðan lægra en drengir.

Markmið könnunar
Markmið könnunarinnar var að afla upplýsinga um að hvaða marki hlustað sé á börn og í hvaða málefnum þau vilja helst að hlustað sé á sig. Þar með er ætlunin að varða veginn til aukinnar og betri þátttöku barna inni á heimilum, í skóla, tómstundastarfi ungmenna og í samfélaginu öllu.

Kannað var hversu meðvituð ungmenni á Norðurlöndunum voru um réttindi barna og um mannréttindi almennt.  Viðhorf til fjölmiðla, upplýsinga og þátttökuleiða voru skoðuð og hvaða aðferðir þessi aldurshópur nýtir til að hafa áhrif. Markmið könnunarinnar var einnig að safna upplýsingum um viðhorf þátttakenda til umhverfismála og lífsgæða svo eitthvað sé nefnt.

Þátttakendur í könnuninni voru alls 5775 (þar af 827 íslensk ungmenni) og var upplýsingum safnað að stærstum hluta í gegnum netið. Þetta er í fyrsta skipti sem öll Norðurlöndin sameinast í könnun sem þessarri, en þetta er í þriðja skipti sem hún er framkvæmd í Finnlandi.