Menntun stúlkna

• Ef þú menntar stúlku, menntar þú samfélag.

Í fjölmörgum löndum hefur menntun stúlkna haft mikil áhrif á samfélagið og stuðlað að jákvæðum breytingum sem skila sér áfram til komandi kynslóða.

Menntuð stúlka hefur tilhneigingu til að giftast seinna og eignast færri börn en stúlka sem ekki hefur menntast. Börnin sem hún eignast eru svo aftur líklegri til að lifa af, þau fá betri næringu og betri menntun. Stúlkan fær betri laun á vinnumarkaðnum og verður afkastameiri á heimilinu. Hún verður einnig betur í stakk búin til að vernda sjálfa sig gegn HIV/alnæmi og taka virkari þátt í samfélaginu og þeim ákvarðanatökum sem gætu haft áhrif á líf hennar.

Markmið UNICEF er að fleiri stúlkur hefji skólagöngu, tryggja að þær haldi skólagöngunni áfram og að þær fái þá undirstöðumenntun sem þarf til að ná árangri síðar á lífsleiðinni. UNICEF vinnur markvisst að því að tryggja öllum börnum, drengjum sem stúlkum, rétt til menntunar.

Rótgróið kynjamisrétti

Kynjamismunun á stærsta þáttinn í að hindra stúlkur í að stunda skóla og ganga vel í námi. Þetta misrétti er oft á tíðum rótgróið í samfélaginu og erfitt að hafa bein áhrif á. Stúlkur og drengir þurfa bæði að yfirstíga ákveðnar hindranir. Fyrir stúlkur eru hindranirnar að mestum hluta erfiðari og fleiri - einfaldlega af því að þær eru stúlkur.

Stúlkur og drengir hafa sama rétt til menntunar. En kynjabilið verður ljóst þegar horft er á hverjir eru í skólastofunum. Árið 1990 voru 20% af börnum á grunnskólaaldri á heimsvísu ekki í skóla, tveir-þriðju hlutar þeirra voru stúlkur. Árið 2002 var fjöldi barna sem voru ekki í skóla 121 milljón á heimsvísu. Þar af voru 65 milljónir stúlkur. Í dag er áætlað að 100-110 milljón börn á grunnskólaaldri séu ekki í skóla. Þrátt fyrir að aldrei hafi fleiri börn gengið í grunnskóla eru enn of mörg þeirra fjarverandi - og meirihlutinn eru stúlkur.

Fátækt hindrar stúlkur á námsbrautinni

Ef börn eru send í skóla missir fjölskyldan aðstoð þeirra heimavið eða tekjurnar sem þau annars geta unnið sér inn á vinnumarkaðnum. Skólinn gæti krafist gjalda sem fjölskyldan getur ekki mætt, eða krafist þess að börnin klæðist skólabúningi sem fjölskyldan hefur ekki efni á.

Þegar valið snýst um að senda annaðhvort stúlku eða dreng í skóla ráðstafar fjölskyldan oft naumum fjárhag sínum í menntun drengsins, þar sem þau telja það betri fjárfestingu til lengri tíma. Drengir eiga meiri möguleika til að fá betri launaða atvinnu og þar með líklegri til að framfleyta fjölskyldunni á meðan stúlkum bíður oft hjónaband og ólaunað heimilisstarfið.

Lagalegt umhverfi menntunar getur verið veikt og er oft sérstaklega stúlkum í óhag

Lagalegt umhverfi getur oft verið hamlandi fyrir skólagöngu stúlkna. Lög sem krefjast skyldubundinnar og/eða ókeypis menntunar eru oft ekki til staðar eða þeim er ekki framfylgt. Þá hafa fátækar fjölskyldur minni tök á því að senda stúlkur í skóla, eins og fram hefur komið.

Í mörgum löndum eru snemmbúnar giftingar og barneignir algengar. Þrátt fyrir það er ófrískum stúlkum í flestum þessara landa meinað að ganga í skóla eða setjast aftur á skólabekk eftir fæðingu barns síns.

Áætlað er að 50 milljón börn um allan heim séu ekki skráð við fæðingu. Meirihluti þessara barna eru stúlkur. Í mörgum löndum getur vöntun á fæðingarvottorði komið í veg fyrir að börnin fái aðgang að menntun eða aftrað þeim frá því að fá próftökurétt.

Tækifærin eru mismörg frá byrjun

Lærdómsferlið hefst ekki á fyrsta degi barnsins í skólanum. Fyrstu árin í lífi barnsins skipta sköpum fyrir þroska þess. Mismunun gegn stúlkum byrjar stundum jafnvel fyrir fæðingu, þar sem kvenkyns fóstrum er eytt í meira mæli en þau sem talin eru karlkyns. Á fyrstu árum barnsins fá stúlkur oft minni umönnun og athygli.

Oftar en ekki eru gerðar mismunandi væntingar til drengja og stúlkna þegar þau eru að vaxa og þroskast. Þetta er þýðingarmikið atriði þar sem minni væntingar haldast í hendur við minni afrek.

Öryggi í umhverfi skólans hefur sérstaklega áhrif á stúlkur

Minni líkur eru á að foreldrar leyfi dætrum sínum, frekar en sonum, að ferðast langar vegalengdir í og úr skóla, sökum hættu gagnvart persónulegu öryggi þeirra.

Líkamlegt ofbeldi í skólum, sérstaklega einelti og líkamlegar refsingar, hefur hér einnig áhrif. Stúlkur eru þó líklegri til að verða fórnarlömb kynferðislegs ofbeldis, þar á meðal nauðgunar.

Hefðbundin kynhlutverk endurspeglast í skólanum. Stúlkur gætu þurft að taka til og þrífa í skólanum, á kostnað lærdóms, en neitað um líkamsræktarkennslu. Stúlkur þurfa einnig oft að þola kynferðislegar og tilfinningalegar árásir.

Skortur á hreinlætis- og salernisaðstöðu á skólalóðinni getur skapað vandamál, sérstaklega fyrir unglingsstúlkur.

Skortur á kvenkyns kennurum, sérstaklega sem góðum fyrirmyndum og mögulegum trúnaðarvinkonum, getur leitt til þess að kvenkyns nemendum finnist þær ekki eins öruggar í skólaumhverfinu.

Kynbundið ofbeldi, þar á meðal nauðganir, snemmbúnar meðgöngur, fyrirfram ákveðin brúðkaup og útbreiðsla HIV eru meðal þeirra vandamála sem hafa áhrif á skólagöngu stúlkna sérstaklega.

Börn sem búa við hættuástand og óstöðugleika er oft neitað um rétt sinn til menntunar þegar þau þarfnast venjubundinnar skólagöngu sem mest.

Vegna þessa reynir UNICEF að gæta þess að fá fleiri kvenkyns kennara og bæta þjálfun kennara almennt. Það er ekki einungis þörf fyrir viðeigandi námskrá og efni fyrir lestrar- og reikningskunnáttu, heldur er einnig mikilvægt að börn læri svokallaða lífsleikni, en það er menntun sem varðar málefni eins og réttindi, kynjajöfnuð, heilsu, fæðu, HIV/alnæmi og frið.