Börn í vopnuðum átökum

• Talið er að 300 þúsund barnahermenn, strákar og stelpur undir 18 ára aldri, séu notuð í meira en 30 vopnuðum átökum um allan heim.

Barnahermenn eru notaðir til að berjast, en einnig sem sendlar, burðardýr, matreiðslumenn og kynlífsþrælar. Sum barnanna eru neydd með valdi til þess að ganga til liðs við hermennina. Mörg þeirra eru þvinguð til þátttöku vegna fátæktrar, misnotkunar eða þau fengin í baráttuna til þess að hefna fyrir ofbeldi gagnvart þeim eða fjölskyldum þeirra.

Börn, sem búa við vopnuð átök, upplifa að jafnaði atburði sem hafa gífurleg áhrif á tilfinninga- og sálarlíf þeirra. Hér er um að ræða atriði eins og dauða foreldris eða náins ættingja, aðskilnað frá fjölskyldu, að sjá morð og pyntingar sinna nánustu, flótta frá heimili og samfélagi, að verða vitni að skothríð og öðrum lífshættulegum atburðum, mannráni, handtöku og pyntingu. Sum börn taka jafnvel þátt í ofbeldisaðgerðum.

Óbein áhrif á börn eru svo röskun á skólagöngu, örbirgð og óörugg framtíð. Einnig hefur álag og aðstæður umsjónarmanna sterk áhrif á börn á öllum aldri.

Stúlkur í hernaðarátökum
Á meðan á hernaðarátökum stendur er stúlkum og konum ógnað með nauðgun, heimilsofbeldi, kynlífsþrælkun, mansali, niðurlægingu og limlestingu. Notkun nauðgunar og annars ofbeldis gagnvart konum er hluti af skipulögðum hernaði hjá mörgum aðilum.

Rannsóknarskýrslur sem komu í kjölfar þjóðarmorðanna í Rúanda 1994, sýndu fram á að næstum hver einasta kona yfir 12 ára sem lifði af þjóðarmorðin, var nauðgað. Á meðan á hernaðarátökunum stóð í fyrrum Júgóslavíu er áætlað að yfir 20 þúsund konur hafi verið beittar kynferðislegu ofbeldi. Hernaðarátök brjóta upp fjölskyldur og valda auknu efnahagslegu og andlegu álagi á konum.

Barnasáttmálinn og þátttaka barna í vopnuðum átökum
Árið 2002 var valfrjálsri bókun við Barnasáttmálann um þátttöku barna í vopnuðum átökum (Optimal Protocol to the Convention on the Rights of the Child on the Involvement of Children in Armed Conflict) samþykkt.

Reglugerðin leggur bann við þátttöku barna undir 18 ára aldri í hernaðaraðgerðum. Að auki er þess krafist í reglugerðinni að ríki hækki aldurstakmörk til skyldubundinnar herskráningar og beinnar aðildar í hernaðarátökum í 18 ár og að lágmarksaldur fyrir sjálfboðaherskráningu verði hækkaður frá 15 ára aldri, sem nú er við lýði.

Nokkrar staðreyndir:

• Í dag eru 300 þúsund börn notuð í hermennsku.
• Á undanförnum áratugum hefur dauðsföllum almennra borgara í hernaðarátökum stórlega fjölgað og er talið að aukningin sé um 90% og er áætlað að helmingur fórnarlambanna séu börn.
• Áætlað er að 20 milljónir barna hafi þurft að flýja heimili sín vegna átaka og mannréttindabrota. Þessi börn búa nú sem flóttamenn í nágrannlöndum eða eru á vergangi innan eigin landamæra.
• Meira en tvær milljónir barna hafa dáið af völdum vopnaðra átaka á síðastliðnum áratug.
• Þrisvar sinnum fleiri, eða um það bil sex milljónir barna, hafa hlotið varanlega fötlun eða alvarlega áverka af völdum vopnaðra átaka.
• Meira en ein milljón barna er munaðarlaus eða hefur verið aðskilin frá fjölskyldum sínum.
• Á milli átta og tíu þúsund börn deyja eða eru limlest af völdum jarðsprengja á ári hverju.